Zjawiska związane ze zmianą wilgotności i temperatury powietrza coraz częściej odnotowywane są przez handlowców i montażystów podłóg drewnianych, oraz przez samych użytkowników. Niestety - u tych ostatnich -najczęściej w formie reklamacji w większości wypadków nieuzasadnionych. Dla klienta wykonanie posadzki z drewna jest inwestycją na całe życie. Na realizację tego projektu poświęca on zarówno czas jak i niemały kapitał finansowy, a w rezultacie otrzymuje pęcznienie, łódkowanie, rozsychanie. Wymienione zjawiska najczęściej nękają użytkowników podłóg drewnianych. Należy jednak dodać, że zachodzą one podczas styczności z nieprawidłową wilgotnością tak powietrza jak i podłoża. Występujące niestety najczęściej reklamacje nieuzasadnione, wynikają z faktu, iż zakupiona podłoga nie jest np. towarem wysokogatunkowym. Wyrób wysokogatunkowy wytwarzany jest przez duże firmy jaka niewątpliwie jest firma BARLINEK, dysponujące odpowiednimi warunkami do przechowywania drewna (sezonowanie), suszarniami sterowanymi komputerowo, stać je na ostrą selekcję pozyskanego materiału, dysponują laboratoriami, zatrudniają wysoko kwalifikowanych pracowników, którzy dokładają wszelkich starań aby podłoga sprostała najbardziej rygorystycznym wymogom. Ze względu na ogólne zubożenie społeczeństwa tzw. „producenci, wytwórcy” żerują na naiwności potencjalnych klientów, że przy inwestycji niewielkich środków finansowych- możliwy jest zakup materiału o wysokiej jakości. Co w rzeczywistości jest zadaniem a-wykonalnym.
Następnym ważnym elementem jest wybór najbardziej właściwej formy montażu podłogi drewnianej (parkiet tradycyjny-przyklejony przy użyciu odpowiedniej chemii w zależności od gatunku drewna , parkiet wielowarstwowy „położony” np. jako podłoga pływająca, bądź przyklejony). Właściwie wykonany montaż podłogi wymaga również specjalistycznej wiedzy montażysty znający w sposób perfekcyjny tak kapryśny materiał jak drewno. Dobry fachowiec posiada ogromną wiedzę, popartą wieloma latami pracy z drewnem przy zastosowaniu najnowszych rozwiązań technicznych dotyczących całego „systemu montażu”, tj. odpowiedni podkład (grunty, masy wyrównujące, kleje), oraz system wykończenia takiej podłogi (lakiery, oleje). Aby pieniądze wydane na taką podłogę nie zmarnowały się, muszą zostać użyte komponenty sprawdzone, a takie warunki spełniają wyroby renomowanych firm o długiej tradycji w produkcji chemii do drewna. Uzupełniając całość należy jeszcze nadmienić, że dobry rzemieślnik pracuje na bardzo dobrym, ale bardzo drogim sprzęcie, np. firmy „Janser”, która wytwarza maszyny wysoce zawansowane technologicznie. Taka usługa wymaga nakładu odpowiednich środków finansowych i nie da się tego uniknąć- chcąc oczywiście mieć prawidłowo zamontowaną podłogę drewnianą.
Istotnym aspektem właściwie wykonanego montażu podłóg drewnianych jest to iż musi być on poparty przygotowaniem teoretycznym i praktycznym wykonawcy, który przed przystąpieniem do montażu zmuszony jest wziąć pod uwagę następujące parametry:
spodziewany stopień wilgotności drewna przed ułożeniem, po okresie aklimatyzacji;
stopień wilgotności w chwili montażu podłogi;
przewidywane zmiany właściwości fizycznych drewna w momencie jego obróbki i dalszego użytkowania.
W literaturze fachowej jak i w wielu instrukcjach montażu często mamy do czynienia z określeniem wilgotności względnej i wilgotności bezwzględnej. Wilgotność bezwzględna jest to stosunek ciężaru wody zawartej w drewnie do masy wysuszonego drewna. Takie cechy drewna jak ciężar, kurczliwość, wytrzymałość, mają duży związek z zawartością wody. Wilgotność bezwzględna drewna różni się w przypadku poszczególnych gatunków drewna i może dochodzić do 250 % ich masy. Reasumując, drewno o większym ciężarze właściwym zawiera większą ilość wody. W takim drewnie wyróżniamy dwa rodzaje wody:
Woda związana - wypełnia kapilary błony komórkowej i obejmuje zakresem wilgotność drewna od 0 - 30 %,
Woda swobodna - występuje w makro- i mikroporach drewna i obejmuje wilgotność od 30 % do pełnego nasycenia.
Aby zrozumieć zależności pomiędzy wodą, a cechami użytkowymi drewna należy poznać strukturę budowy i proces wzrostowy drewna. Kluczowe znaczenie ma tu budowa włóknista drzew. Pionowy układ włókien, który obserwujemy w rosnącym drzewie po ścięciu zmienia się na horyzontalny. Podczas obróbki (suszenia) dochodzi do znacznych zmian w średnicy włókien, ale w ich długości zmiany są niewielkie. Włókna są stabilne po osiągnięciu poziomu wilgotności powyżej ich punktu nasycenia (wilgotność graniczna).
Kurczenie drewna następuje, kiedy jego wilgotność spada poniżej 25-35% w zależności od rodzaju drewna. Zjawisko pęcznienia występuje podczas absorpcji wody w przedziale wilgotności od 0 - 35%. Biel drewna w znacznie większym stopniu wchłania wodę niż część rdzeniowa.
Drewno cechuje się zmiennością liniową, tzn. jako materiał higroskopijny posiada zdolność wymiany pary z otoczeniem, przez co zmienia swoje wymiary.
Drewno świeżo ścięte, szybko traci wilgoć w nim zawartą, a proces utraty wilgotności trwa do momentu zrównoważenia wielkości wilgoci w drewnie i w jego otoczeniu.
A oto opis zachodzących zmian:
Świeżo ścięte drewno zostało pocięte na elementy o grubości 2,54 cm, szerokości 25,40 cm i długości 2,44 m- natomiast jego waga waha się około 16,5 kg.
Następnie elementy układane są jeden na drugi, oddzielone przekładkami, aby powietrze mogło swobodnie przenikać, i tak poddawane jest okresowi sezonowania.
Po trzech miesiącach waga takiego elementu wynosi około 11,35 kg, oraz zmianie uległy dwa wymiary, a mianowicie grubość 2,46 cm, szerokość 24,77 cm, a długość pozostała niezmieniona. Jak już widać podczas wstępnej obróbki drewna, jaką jest jego sezonowanie, drewno skurczyło się na szerokości o 6,3 mm, a grubość zmalała o 0,08 mm. Waga w tym wypadku spadła aż o 5,15 kg. Po tym okresie wilgotność wyniosła 25 %.
Na kolejny etap, po wstępnej selekcji, drewno zostaje przeniesione do suszarni, gdzie po upływie 7 dni wilgotność zmniejszyła się do poziomu 16%, waga wynosiła już tylko 9,81 kg, szerokość 23,37 cm, grubość zaś zmniejszyła się do poziomu 1,80 cm.
Proces utraty wilgotności i wymiarów przedstawia poniższa tabelka:
DŁUGOŚĆ
SZEROKOŚĆ
GRUBOŚĆ
WILGOTNOŚĆ
WAGA
I ETAP
2,44 m
25,40 cm
2,54 cm
P. NASYCENIE
16,50 kg
II ETAP
2,44 m
24,77 cm
2,46 cm
25%
11,35 kg
III ETAP
2,44 m
23,37 cm
1,80 cm
16%
9,81 kg
Jak widać podczas schnięcia nasz element stracił na wadze około 8 kg, schudł o 0,74 cm, oraz zmniejszyła się jego szerokość o 2,03 cm. Jedynie nie zmienił się ten element na długości. Suszenie przeprowadza się do poziomu wilgotności względnej 6 - 9%, i poddaje się drewno obróbce mechanicznej. Taką wartość wilgotności powinno posiadać drewno przekazane do sprzedaży, przy czym górna jego wartość może osiągnąć max. 11%.
Podczas gdy wilgotność drewna posiada zbyt dużą wartość - wpływa to na jego odkształcanie, zsychanie, rozluźnianie się drewna na podłodze, oraz powoduje rozwój grzyba w pomieszczeniach mieszkalnych. Z kolei drewno o zbyt małej wilgotności- czyli przesuszone- deformuje się, wypacza, oraz pęcznieje. Reasumując, poziom wilgotności drewna musi być kontrolowany na każdym etapie jego obróbki, aż do momentu montażu. Jednakże po montażu należy zadbać o dość stabilne wartości wilgotności powietrza i jego temperatury, które również negatywnie wpływać będą na posadzkę drewnianą. Wartości te wynoszą dla wilgotności powietrza 40 - 55%, a dla temp. 15 - 25 C. W takich warunkach drewno pracuje w znacznie mniejszym stopniu, nie rozsycha się, nie pęcznieje, a podłoga taka jest stabilna, i zachowuje swój urok mimo upływu wielu lat.
Drewno jest materiałem które ma swoje niepowtarzalne piękno, ale zarazem jest bardzo nieobliczalne, nie przewidywalne i w pewien sposób nawet niebezpieczne w skrajnych warunkach, jednakże zrozumienie go powoduje niesamowite zadowolenie i satysfakcje z posiadania go na naszej podłodze.
W tabelce poniżej można zaobserwować zmiany, jakie zachodzą w wilgotności drewna ze względu na temperaturę pomieszczenia i wilgotność powietrza:
tem [°C]
Względna wilgotność powietrza [%]
5%
10%
15%
20%
25%
30%
35%
40%
45%
50%
55%
60%
65%
70%
75%
80%
85%
90%
95%
98%
0
1,4
2,6
3,7
4,6
5,5
6,3
7,1
7,9
8,7
9,5
10,4
11,3
12,4
13,5
14,9
16,5
18,5
21,0
24,3
26,9
5
1,4
2,6
3,7
4,6
5,5
6,3
7,1
7,9
8,7
9,5
10,4
11,3
12,4
13,5
14,9
16,5
18,5
21,0
24,3
26,9
10
1,4
2,6
3,6
4,6
5,5
6,3
7,1
7,9
8,7
9,5
10,3
11,2
12,3
13,4
14,8
16,4
18,4
20,9
24,3
26,9
15
1,3
2,5
3,6
4,6
5,4
6,2
7,0
7,8
8,6
9,4
10,2
11,1
12,1
13,3
14,6
16,2
18,2
20,7
24,1
26,8
20
1,3
2,5
3,5
4,5
5,4
6,2
6,9
7,7
8,5
9,2
10,1
11,0
12,0
13,1
14,4
16,0
17,9
20,5
23,9
26,6
30
1,3
2,4
3,5
4,4
5,3
6,1
6,8
7,6
8,3
9,1
9,9
10,8
11,7
12,9
14,2
15,7
17,7
20,2
23,6
26,0
35
1,2
2,3
3,4
4,3
5,1
5,9
6,7
7,4
8,1
8,9
9,7
10,5
11,5
12,6
13,9
15,4
17,3
19,8
23,3
26,0
40
1,2
2,3
3,3
4,2
5,0
5,8
6,5
7,2
7,9
8,7
9,5
10,3
11,2
12,3
13,9
15,1
17,0
19,5
22,9
25,6
CZERWONĄ CZCIONKĄ OZNACZONO NAJLEPSZE WARTOŚCI DLA PODŁOGI DREWNIANEJ
